Jeszcze kilkanaście lat temu wakacje kojarzyły się przede wszystkim z podwórkiem, rowerem, lasem, harcerskim ogniskiem i spotkaniami z rówieśnikami. Dziś coraz częściej miejscem codziennych przygód staje się ekran smartfona. Internet otwiera przed młodymi ludźmi ogromne możliwości zdobywania wiedzy, rozwijania zainteresowań i utrzymywania kontaktów. Jednocześnie coraz więcej badań pokazuje, że korzystanie z nowych technologii wymaga świadomego podejścia i zachowania właściwych proporcji.
Badanie „Nastolatki 3.0”, przeprowadzone przez NASK, wskazuje, że 28,5 proc. polskich nastolatków spędza w internecie ponad sześć godzin dziennie, a 16,3 proc. przekracza osiem godzin. Co istotne, badanie dotyczyło wyłącznie korzystania z internetu, nie uwzględniając czasu poświęcanego na oglądanie filmów, pracę na komputerze czy inne aktywności przed ekranem. Oznacza to, że rzeczywisty czas kontaktu z urządzeniami elektronicznymi jest jeszcze dłuższy. Coraz wcześniej rozpoczyna się również kontakt dzieci z urządzeniami mobilnymi – pierwsze doświadczenia ze smartfonem przypadają średnio już między piątym a szóstym rokiem życia.
Zafascynować światem…
Nie oznacza to jednak, że technologia jest zjawiskiem negatywnym. Smartfony i komputery są dziś naturalnym narzędziem nauki, komunikacji i rozwoju. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy zaczynają zastępować ruch, bezpośrednie relacje z drugim człowiekiem, kontakt z przyrodą oraz spontaniczną dziecięcą aktywność.
Właśnie z tej refleksji narodził się projekt „Harcerskie CzuwAI – półkolonie w ruchu, naturze i kulturze”, realizowany przez Stowarzyszenie Przyjaciół Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”, a finansowane ze środków Fundacji ORLEN w ramach programu „Wakacje z Fundacją ORLEN”.
Nazwa projektu nie jest przypadkowa. Łączy harcerskie pozdrowienie „Czuwaj”, oznaczające uważność, odpowiedzialność i gotowość do działania, z symbolem AI – Artificial Intelligence, przypominającym o świecie nowych technologii. To zaproszenie do rozmowy o tym, jak korzystać z nich mądrze i odpowiedzialnie.
Projekt nie zachęca do rezygnacji z internetu ani nie przedstawia technologii jako zagrożenia. Jego celem jest pokazanie dzieciom, że obok świata cyfrowego istnieje równie fascynujący świat prawdziwych doświadczeń. Wspólna gra terenowa, taniec, wycieczka do lasu, aktywność sportowa czy rozmowa z przyjaciółmi dostarczają emocji, których nie zastąpi żaden ekran.
Radość, ruch, natura…
Program półkolonii został przygotowany właśnie z myślą o takim wszechstronnym rozwoju. Uczestnicy każdego dnia brali udział w zajęciach ruchowych, muzycznych, tanecznych i artystycznych, odwiedzali kino, aquapark, ogród zoologiczny, poznawali historię Płocka podczas gry miejskiej, uczestniczyli w harcerskich zajęciach terenowych oraz uczyli się współpracy i odpowiedzialności za grupę. Co więcej, to właśnie uczestnicy półkolonii byli twórcami wydarzeń, a nie jedynie odbiorcami gotowych treści.
Podczas tych kilkunastu dni dzieci dowiedziały się dlaczego media społecznościowe i aplikacje tak skutecznie przyciągają uwagę, czym jest świadome korzystanie z telefonu oraz jak rozpoznać moment, w którym urządzenie zaczyna dominować nad codziennym życiem. Dzieciaki rozmawiały o cyberprzemocy, bezpieczeństwie w sieci, presji ciągłego bycia online, ale również o ogromnych możliwościach, jakie internet daje w nauce, rozwijaniu talentów i poszukiwaniu wiedzy.
Wspomnienia spoza… ekranu
Najważniejszym przesłaniem projektu było jednak pokazanie, że nowoczesne technologie powinny być narzędziem służącym człowiekowi, a nie zastępować relacje, ruch i aktywność. Dzieci przekonały się, że potrafią doskonale bawić się bez nieustannego sięgania po telefon, a wspólnie przeżywane przygody pozostawiają wspomnienia znacznie cenniejsze niż kolejne godziny spędzone przed ekranem.
„Harcerskie CzuwAI – półkolonie w ruchu, naturze i kulturze” były odpowiedzią na jedno z najważniejszych wyzwań współczesnego wychowania. Pokazały, że w świecie sztucznej inteligencji, mediów społecznościowych i wszechobecnych ekranów wciąż najważniejsze pozostają wartości, których nie da się zastąpić żadną technologią – przyjaźń i bliskość drugiego człowieka.
Półkolonie były zorganizowane w dwóch turnusach. Pierwsza grupa dzieci korzystała z przygotowanych atrakcji w dniach 13 – 17 lipca, a druga między 20, a 24 lipca. Organizatorem półkolonii było Stowarzyszenie Przyjaciół Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”. Sfinansowano ze środków Fundacji ORLEN w ramach programu „Wakacje z Fundacją ORLEN”.
Fot. Stowarzyszenie Przyjaciół Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”