Przez kilkanaście dni Płock był miejscem niezwykłego spotkania młodych ludzi, których od rodzinnego kraju dzielą tysiące kilometrów, ale łączą polskie korzenie, historia i zainteresowanie krajem przodków. Dobiega końca projekt „Edukacja dla Przyszłości – wizyta studyjna w Płocku młodzieży pochodzenia polskiego z Uzbekistanu i Kazachstanu”, którego celem było nie tylko zaprezentowanie możliwości kształcenia w Polsce, lecz także budowanie więzi z młodym pokoleniem Polonii.
W przedsięwzięciu uczestniczyło 25 młodych osób – 15 z Kazachstanu i 10 z Uzbekistanu. Wszyscy z nich to potomkowie Polaków deportowanych w pierwszej połowie XX wieku na tereny ówczesnego Związku Radzieckiego. Choć od tamtych dramatycznych wydarzeń minęło dziewięćdziesiąt lat, pamięć o polskim pochodzeniu w wielu rodzinach pozostaje wciąż żywa.
Projekt był odpowiedzią na doświadczenia zdobyte podczas wizyt Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka” w Kazachstanie i Uzbekistanie. Spotkania z tamtejszymi środowiskami polonijnymi pokazały, jak ważne jest stworzenie młodym ludziom możliwości bezpośredniego poznania współczesnej Polski, jej systemu edukacji, kultury i codziennego życia.
Polska jako miejsce przyszłości
Głównym założeniem projektu było dotarcie do młodych osób stojących przed wyborem dalszej drogi edukacyjnej i zawodowej. Organizatorzy chcieli pokazać, że Polska może być dla nich nie tylko krajem przodków, ale również miejscem zdobywania wykształcenia, rozwijania zainteresowań i budowania własnej przyszłości.
Program obejmował wizyty w szkołach, uczelniach wyższych, instytucjach naukowych i placówkach edukacyjnych. Uczestnicy poznali ofertę Uniwersytetu Mazowieckiego w Płocku, który właśnie podczas ich pobytu uzyskał ten oczekiwany przez wielu status oraz Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica. Młodzież odwiedziła również Zespół Szkół Technicznych, Szkołę Podstawową nr 11 oraz płockie placówki edukacji pozaszkolnej Młodzieżowy Dom Kultury i Zespół „Dzieci Płocka”.
Ważnym elementem programu były wyjazdy do Warszawy i Torunia. Młodzież odwiedziła Uniwersytet Warszawski, Bibliotekę Uniwersytecką oraz Uniwersytet Mikołaja Kopernika, poznając zasady rekrutacji, ofertę studiów i akademickie tradycje obu miast. Szczególnie cenne okazały się rozmowy ze studentami, którzy sami przeszli już drogę prowadzącą do podjęcia studiów w Polsce.
Spotkania, które inspirują
Jednym z najbardziej wyjątkowych wydarzeń była wizyta w Instytucie Wysokich Ciśnień Polskiej Akademii Nauk i spotkanie z prof. dr. hab. Sylwestrem Porowskim, wybitnym polskim naukowcem, którego zespół opracował niebieski laser półprzewodnikowy. Specjalnie przygotowany wykład stał się okazją do poznania osiągnięć polskiej nauki, ale również do rozmowy o pasji, wytrwałości i znaczeniu edukacji. Nie zabrakło także poznawania funkcjonowania państwa i samorządu. Uczestników przyjął prezydent Płocka Andrzej Nowakowski. A o zadaniach lokalnej administracji opowiedział sekretarz Miasta Albert Dyna.
Historia, tożsamość i wspólne korzenie
Obok edukacji równie ważne miejsce zajmowało odkrywanie polskiej historii i kultury. Młodzi goście zwiedzili najważniejsze zabytki Płocka m.in. Muzeum Mazowieckie, Towarzystwo Naukowe Płockie, a także Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Poznawali polskie tradycje, zwyczaje i folklor, a sesja fotograficzna w strojach ludowych stała się jedną z najbardziej radosnych pamiątek pobytu.
Szczególne znaczenie miało spotkanie z uczestnikami Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”. To właśnie zagraniczne podróże Zespołu i nawiązane w ich trakcie przyjaźnie stały się inspiracją do przygotowania projektu. Młodzież poznała historię najstarszego dziecięcego zespołu folklorystycznego w Polsce, uczestniczyła w warsztatach polskich tańców narodowych i obejrzała film „80 lat dookoła świata”.
Nie mniej ważne okazały się rozmowy o rodzinnych losach. Uczestnicy, zainspirowani pobytem zaczęli szczegółowo zgłębiać historie swoich przodków. Kontaktowali się z rodzicami, prosili o rodzinne fotografie i dokumenty, odkrywając kolejne fragmenty własnej tożsamości. Dla wielu z nich podróż do Polski stała się więc czymś znacznie więcej niż wizytą studyjną.
Więcej niż program edukacyjny
Organizatorzy zadbali również o możliwość poznania codziennego życia miasta. Młodzież uczestniczyła w wydarzeniach sportowych, odwiedziła płocki ogród zoologiczny i obiekty sportowe, a także spotkała się z przedstawicielami lokalnych środowisk.
Inwestycja w przyszłość
Wcześniejsze doświadczenia Polaków pokazały, że szczególną uwagę powinniśmy kierować do młodego pokolenia Polonii. Ludzie, którzy zbudowali już swoje życie zawodowe i rodzinne poza Polską, często muszą podejmować niezwykle trudne decyzje związane z ewentualnym powrotem. Młodzież jest bardziej otwarta na zmiany, łatwiej się adaptuje i dopiero wybiera swoją drogę.
– Chcieliśmy pokazać młodym ludziom rzeczywistą Polskę, jej możliwości, ale również wymagania. Nie obiecywać kraju mlekiem i miodem płynącym, lecz dać im wiedzę pozwalającą świadomie decydować o przyszłości – podkreśla dr Tadeusz Milke, koordynator projektu.
Pierwsze obserwacje wskazują, że przedsięwzięcie osiągnęło znacznie więcej niż tylko cele edukacyjne. Uczestnicy wykazali się ogromną ciekawością, dojrzałością i zaangażowaniem. Nawiązali przyjaźnie, poznali możliwości studiowania i pracy w Polsce. Ale przede wszystkim zobaczyli kraj, który dotychczas często znali jedynie z rodzinnych opowieści.
Projekt pokazał również, jak wielki potencjał tkwi we współpracy instytucji edukacyjnych, naukowych, samorządowych i organizacji społecznych. Jego realizacja była możliwa dzięki życzliwości i zaangażowaniu wielu osób oraz środowisk, które otworzyły przed młodymi gośćmi drzwi swoich instytucji. Najważniejszym rezultatem projektu może jednak okazać się to, czego nie sposób zmierzyć liczbą spotkań, wykładów czy odwiedzonych instytucji.
To poczucie, że Polska nie jest dla tych młodych ludzi wyłącznie odległą ojczyzną przodków, ale krajem, z którym mogą związać swoją przyszłość. Przedsięwzięcie zrealizowała Fundacja Sapere Aude Incipe. Projekt finansowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej w ramach konkursu „Polonia i Polacy za Granicą 2026”.
Fot. Stowarzyszenie Przyjaciół Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”